Algıda Seçicilik (Dikkat) Nedir? - Psikoloji Bilimi
   
         

Algıda Seçicilik (Dikkat) Nedir?

İnsanın çevreden ve kendi bedeninden gelen tüm uyarıcıları algılamayıp onlar arasında bir seçim yapmasına denir.

Buna seçici dikkat de denir. Eğer duyu organlarımıza çarpan ya da kendi bedenimizden gelen tüm uyarıcıları duyumsamak mümkün olsaydı bile bunların hepsi açıkça kavranamazdı. Organizma bu nedenle enerjisini çevresindeki (ya da bedeninden gelen) uyarıcılardan hepsine değil bazılarına yöneltir.

Ders çalışmaktan sıkılan bir öğrencinin dikkati bazen dış uyarıcılara (dışardan gelen satıcının sesi, mutfaktan gelen koku gibi) bazen de iç uyarıcılara ( midesinden gelen açlık gurultusu, bazen oturduğu sandalyenin sertliğinin verdiği rahatsızlık gibi) yönelir.

Algıda Seçiciliği (Dikkati) Etkileyen Faktörler

Dış Faktörler

Uyarıcının özellikleri ile ilgili olan faktörlerdir. Bunlar:

Uyarıcının Şiddeti ve Büyüklüğü

Bir ışığın parlaklaşması veya bir sesin şiddetlenmesi, bunların dikkati kendilerine çekme olasılıklarını artırır. (Büyük bir gürültü, parlak renkli ilanlar diğerlerine göre daha önce farkedilir.)

Yenilik

Sıradan nesneler, olaylar, resimler, alışılagelmiş olmayanlara göre daha az dikkat çeker.

Tekrar Eden Uyarıcılar

Bir uyarıcının tekrarlanması fark edilme olasılığını artırır. (Sınıfın ilgisini çekmek isteyen öğretmenin masaya birkaç kez vurması) İnsanların unutkanlık özelliğini dikkate alan reklam şirketleri bu gerçekten hareketle satacakları malın reklamını tekrarlayarak insanların zihninde yer etmeye çalışmaktadır.

Hareket Eden Uyarıcılar

Hareket eden bir nesneye doğuştan gelen bir yönelme eğilimi vardır. Bu eğilimi bilen reklamcılar dikkat çekmek için hareketli görüntüler kullanırlar.(Oyuncak vitrininde dans eden bir bebeğin diğer oyuncaklardan daha önce fark edilmesi)

Zıt Uyarıcılar

Farklı olan, çevrenin geri kalan kısmı ile kontrast içinde bulunan durumlar dikkati daha fazla çeker. (Karla kaplı bir ortamda siyah bir tavşanın beyazlara oranla daha kolay fark edilmesi)

İç Faktörler

Algılayıcının özellikleri ile ilgili olan faktörlerdir. Bunlar:

İlgiler

İnsanların ilgisi hangi şeyi nasıl algılayacakları konusunda belirleyici olabilmektedir. Otomobilleri çok seven bir gencin otomobil reklamlarına dikkat etmesinde olduğu gibi insanlar görmek istediklerini görürler.

Meslek

Şoförün motordan gelen sesi yolculardan önce fark etmesi gibi polisin, savcı ve hakimlerin insanları suç penceresinden; öğretmenlerin bilgi penceresinden; askerlerin düşman-dost penceresinden algılamaları hep mesleğin etkisini göstermektedir. İnsanların mesleklerini algılama şekilleri onların motivasyonlarını da etkilemektedir.

Beklenti

Belli şart ve durumların gerçekleşmesi halinde umulan bir sonucun ortaya çıkma öngörüsü beklentidir. İnsanlar bekledikleri şeyi algılamaktadırlar. Kar yağdığında tatil beklentisi olan öğrencilerin tatil haberine diğer haberlerden daha çok dikkat etmeleri gibi.

Tabloya bakın ve Renkleri söyleyin, Kelimeleri Değil!

Sağ-Sol Çakışması

Sağ-Sol Çakışması Sağ Beyniniz renkleri söylemeyi dener fakat Sol Beyniniz kelimeleri söylemekte ısrar eder.

Güdü ve İhtiyaçlar

Aç olan bir insanın kendine gösterilen şekilleri yiyeceğe susuz olan birinin ise suya benzetmesi gibi algılarımızı ihtiyaç ve güdüler de etkilemektedir. Koruma görevlileri saldırılara ve suikastlere motive oldukları için şüpheli şahısları daha çabuk farkedebilirler.

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.