Din Duygusu, Dini İlgi ve Dini Arzular

Din Psikolojisi

Dinî tecrübeler, her şeyden önce duygusal bir temel üzerinde yükselir. “Dinî konuların uyandırabileceği ortak heyecanların toplamı” olarak tanımlanabilen “din duygusu”; doğuştan gelen insana özgü evrensel bir nitelik olup bireyi kutsala yöneltir ve sürekli ilişkili kılar. Din psikolojisinin odak konularından biri olarak din duygusu, dindarlığın motivasyonları sayılabilen dinî ilgi ve arzuları doğurur ve canlı kalmalarını sağlar. Bu özel niteliğiyle o, dindarın …

Devamı »

Dua, İbadet ve Dini Ritüeller

Din Psikolojisi

Bütün dinlerde bireysel ve toplumsal olarak icra edilen dua, ibadet ve ritüeller, dindarların inandıkları kutsal varlıkla kurdukları iletişim ve etkileşimin en canlı ifade tarzlarıdır. İnanç esaslarından sonra dinî hayatın vazgeçilmez uygulama biçimleri olarak dinî pratikler, insan-din ilişkisinin incelenebilir tüm boyutlarıyla bilimsel olarak ortaya konulmasında, ölçülmesinde ve değerlendirilmesinde Din psikolojisinin en fazla yararlandığı olguların başında gelir. Zira özellikle Batıda görüldüğü şekliyle …

Devamı »

Dini Tecrübe, İman ve İnançsızlık

Din Psikolojisi

“Yüce varlığın işaret, yansıma ve delillerini sezgisel olarak anlama, vasıtasız doğrudan doğruya kavrama, ilahî güçle sezgisel ve duygusal ilişki kurma” şeklinde tanımlanan “dinî tecrübe”, dinî hayatın özünü teşkil eder ve tüm insanların ruhunda doğuştan var olan “kutsal”ın tecrübesini içerir. Din psikolojisinin en önemli amaçlarından birisi, kutsalın bireyin topyekûn hayatı üzerindeki köklü etki ve yansımalarını ortaya çıkarmaktır. Bu çerçevede olmak üzere …

Devamı »

Dini Gelişim Aşamaları ve Dindarlık

Din Psikolojisi

Gelişim psikolojisinde insan hayatının gelişim aşamaları olarak ele alınıp incelenen çocukluk, ergenlik, yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerinde ortaya çıkan her türlü dinî gelişme ve değişmeler, din psikolojisinin önemle üzerinde durduğu araştırma alanları arasında yer alır. Çocuklukta Tanrı tasavvuru, dini-manevi yapılanma, dinî sosyalleşme…; ergenlikte dinî uyanış, dinî kararsızlık, dinî durulma, dinden uzaklaşma…; yetişkinlikte dinden kopuş, dinî istikrar, dinî bütünleşme…; yaşlılıkta dinî çatışma, …

Devamı »

Dindarlığın Biyolojik, Psikolojik ve Sosyal Kaynakları Nelerdir?

Din Psikolojisi

“Sinir sistemi biyolojisi” olarak tanımlanan “nörobiyoloji” ile dinî ve mistik yaşantıların biyolojik temelli olduğunu iddia eden “nöroteoloji”, dindarlığın kaynağını beyin ve sinir sistemi işleyişi ya da davranış genetiği gibi biyolojikbedensel temellere bağlar. Bu yaklaşımların “Tanrı noktası”, “Tanrı geni”, “inanç geni” gibi biyolojik tabanlı iddia ve araştırmaları (Bkz. Tarhan,2009: 61-63), Din psikolojisinin kayıtsız kalmayarak ilgilendiği konular arasında yer alır. İnanma ihtiyacı, …

Devamı »

Din Psikolojisinin Araştırma Alanları Nelerdir?

Din Psikolojisi

Disiplinlerarası konumu gereği din psikolojisi, genel olarak ilişkili olduğu tüm disiplinlerin araştırma alanlarıyla da temas hâlindedir. Bununla birlikte o, çalışmalarını bireysel dindarlıkla doğrudan ilgisi olan içsel yaşantılarla bunların somut yansımaları üzerinde yoğunlaştırarak sistematik bilgi üretir. Dinamik bir disiplin olduğu için din psikolojisi, kişisel dindarlıkla bağlantılı yeni gelişmeleri de kapsama alanına alır. Bu nedenle çalışma alanı zamanla birlikte gittikçe genişlemiş ve …

Devamı »

Din Psikolojisi ve İlahiyat İlimleri

Din Psikolojisi

İlahiyat ilimleri, en genel anlamıyla yaratılış amacına uygun düşecek şekilde insanın “niçin”ve “nasıl” davranması gerektiğiyle ilgili hüküm ve açıklamalardan oluşan dinî mesajları anlamaya, yorumlamaya çalışan disiplinlerdir. Dindarlık, ilahî boyut açısından temelleri kutsala dayanan bir kişilik yapılanmasıdır. Kelam, fıkıh, tefsir, hadis, İslam tarihi… gibi ilahiyat ilimleri, kutsalın temel niteliklerini, dinî serüvenini ve insana yönelik boyutlarını ele alıp değerlendirir. İlahiyat ilimleri, imandan …

Devamı »

Din Psikolojisi ve Din Bilimleri

Din Psikolojisi

Din bilimlerini genel anlamda “din konulu bilimler” olarak tanımlamak mümkündür. Bu disiplinlerin ortak paydaları dindir. Din bilimleri, din olgusuna sosyal bilimlerin bakış açısıyla yaklaşır. İlke olarak herhangi bir dinin savunmacılığını üstlenmedikleri gibi hiçbir dinî yaklaşımı da reddetmezler. Din bilimlerinin amacı, dinin insan ruhu, toplum ve kültür üzerinde ne tür etkiler icra ettiğini ortaya koymaktır. Bu nedenle, dinî esaslardan hareket eden …

Devamı »

Din Psikolojisi ve Sosyal Bilimler

Din Psikolojisi

“Sosyal Bilimler” kavramı; insanın zihinsel, ruhsal, toplumsal, tarihsel… tüm boyutlarını içine alan olabildiğince geniş çerçeveli bir kavramdır. Felsefe, tarih, antropoloji, sosyoloji, psikoloji, bu çerçeve içerisinde sayılabilecek bilimsel disiplinlerin başlıcalarıdır. Bunlar arasında din psikolojisinin en fazla ilişkili olduğu disiplin, kuşkusuz “genel psikoloji”dir. Daha önce de ifade edildiği üzere din psikolojisi, genel psikolojinin kullandığı bilimsel ilke, yöntem ve tekniklerle araştırmalarını sürdürür. Bu …

Devamı »

Din Psikolojisinin Disiplinlerarası Konumu

Din Psikolojisi

Din psikolojisinin odağını din ile ilişkili somut insan teşkil eder. Bu nedenle insan ile ilişkili her konu ve alan, aynı zamanda din psikolojisinin ilgi alanına girer. Böylesi geniş bir çerçeveden bakıldığında, din psikolojisinin insan merkezli tüm disiplinlerle yakın ilişki kurabilecek önemli bir noktada bulunduğu sonucuna ulaşılır. Buna göre din psikolojisi, bilimsel bağlantıları açısından sosyal bilimler (insan bilimleri), din bilimleri ve …

Devamı »